Winterdepressie en lichttherapie Licht en de biologische klok Tegenwoordig is het bekend dat licht bij veel processen in het lichaam een belangrijke rol speelt. Helder licht bereikt, via het netvlies, omgezet in de vorm van een elektrisch signaal onze biologische klok. De biologische klok gebruikt de licht-donker informatie en beïnvloedt andere gebieden in het brein tot ritmische uitscheiding, opname of juist remming van zogenaamde neurotransmitters en hormonen. Dit geldt bijvoorbeeld voor het (slaap)hormoon melatonine en neurotransmitters als serotonine en noradrenaline die belangrijk zijn voor cognitieve processen als concentratie, alertheid en stemming. Tijdens het invallen van de duisternis wordt melatonine door de pijnappelklier (epifyse) aangemaakt en bij het invallen van de ochtend wordt de afgifte onder invloed van het licht weer geremd. Lichttherapie Het gebruik van lichttherapie is heel eenvoudig en duurt gewoonlijk slechts 0,5 uur, afhankelijk van het type lamp dat wordt gebruikt. De apparatuur bestaat normaal gesproken uit armaturen met fluorescentie buizen met een lichtintensiteit variërend van 2.500 tot 10.000 lux. UV golflengten worden in verband met een zeer hoog risico voor de huid en met name de ogen uit het licht gefilterd. Ook infrarood (IR) wordt zoveel mogelijk uitgeschakeld. Gedurende de behandeling zitten de persoon in kwestie op ongeveer een halve meter afstand voor de lamp. Men moet de ogen open houden maar men kan gedurende de behandeling lezen, Tv-kijken, aan de computer werken of van een hometrainer gebruik maken. Vaak wordt verondersteld dat lichttherapie op een placebo effect is gebaseerd, met andere woorden dat het positieve effect wordt toegeschreven aan suggestie of inbeelding. Echter bij de meeste patiënten is dat zeker niet het geval. Wetenschappelijk onderzoek heeft de werking van lichttherapie zeker onmiskenbaar aangetoond. Winterdepressie Winterdepressie is meer dan alleen niet op gang kunnen komen in de winter. Het gaat hierbij om duidelijke veranderingen van hormonen en neurotransmitters in de hersenen die het activiteitenniveau, en onze stemming beïnvloeden. Ongeveer 10 - 20 % van de bevolking in Midden- en Noord Europa heeft in meer of mindere mate last van winterblues (mild) en winterdepressie. Belangrijke verschijnsel van een winterdepressie is dat de symptomen regelmatig terugkeren, overwegend in het donkere gedeelte van het jaar tussen oktober en maart, vandaar de naam winterdepressie. Klachten Dit zijn de meest voorkomende verschijnselen bij een winterdepressie -moeilijk op gang komen, vermoeidheid -bedrukte, sombere stemming -prikkelbaarheid -gewichtstoename -meer behoefte aan slaap Het gebruik van een lichttherapielamp kan helpen deze depressieve episoden te verhelpen. Vaak treedt de werking van het licht reeds na korte tijd in. Zo kunnen de eerste tekenen van verbetering van de ziekteverschijnselen zich binnen enkele dagen tonen. Het volledige effect met een gevoel van opluchting, rust en energie treedt meestal na ongeveer 2 weken in. Verbeteren van slaap-waak-ritme Vandaag de dag werken en leven zeer veel mensen onder kunstmatig licht bij relatief lage verlichtingssterkten van ongeveer 500 lux, meestal echter minder. Deze hoeveelheid is misschien voldoende om te kunnen zien maar voor onze hersenen blijft het nacht. Dit komt omdat we veel meer licht nodig hebben om hormonen en neurotransmitters in onze hersenen positief te beïnvloeden. Het gevolg is dat het lichaamseigen ritme zich niet aanpast aan het dag/nacht ritme van de meerderheid van de bevolking. Miljoenen mensen voelen dit aan als een beïnvloeding van het prestatievermogen en het versterkt zelfs soms het optreden van sociale conflicten. Mensen die aan een onregelmatig slaap/waak ritme lijden, zijn vaak overdag zo moe dat ze in slaap vallen en zodoende aan onvoldoende rust komen. Aan volledig verstoorde slaapfasen verschuivingen lijden met name extreme avondmensen (uilen). Zij kunnen pas diep in de nacht de slaap pakken. Tijdens de ochtend zijn ze dan niet uitgeslapen, nog lang vermoeid en pas in de namiddag actief. Uitgesproken ochtendmensen hebben juist last van het tegenovergestelde. Zij gaan reeds in de vroege avond naar bed en staan dan ook extreem vroeg op. Ochtendmensen hebben het probleem dat ze in de vroege avond vermoeid raken en tot niets meer in staat zijn. Ook mensen die in nacht- en ploegendienst werken en intercontinentale reizigers (jetlag) hebben vaak last van slaap/waak stoornissen met vermoeidheid en vermindering van het prestatie vermogen als gevolg. Door lichttherapie is het mogelijk om problemen met het slaap/waak ritme duidelijk te verbeteren. Premenstruele klachten / PMS Meer dan de helft van alle vrouwen boven de 30 jaar heeft circa 1 week voor het ingaan van de menstruatie last van lichamelijke en psychische problemen, zoals -stemmingsveranderingen -prikkelbaarheid -lusteloosheid -pijnen In de volksmond spreekt men tegenwoordig van PMS. De gevolgen kunnen voor veel vrouwen ernstig zijn en het dagelijkse leven behoorlijk ontwrichten. Ondanks dit gaan relatief weinig vrouwen naar de huisarts omdat men denkt dat ´het er nu eenmaal bij hoort´. Deze instelling is zowel onjuist als weinig zinvol. De betreffende vrouwen kunnen zichzelf helpen - ook zonder medicatie, met lichttherapie. Het is wel zinvol om met uw arts te overleggen of er daadwerkelijk sprake is van PMS. Maar lichttherapie kan u helpen goed gestemd en vitaal te blijven, ook tijdens de moeilijker periode voor de menstruatie.